Lieve mam,
Ik heb nooit bij je nagevraagd wat je wist over je ex-echtgenoot en vader van je drie jongste kinderen. Natuurlijk wel dat hij eerder getrouwd was en tussentijds een keer gescheiden, en weer getrouwd met dezelfde vrouw. Dat ze jong stierf aan leukemie en Theo twee jonge kinderen naliet.
Zijn huwelijksaanzoek aan jou, feitelijk een zakelijk voorstel om voor elkaars wederzijdse kinderen te gaan zorgen, heb ik gelezen. Dat zijn brief twee maanden voor jullie huwelijk gedateerd is, wist ik niet en dat verbijsterde me. Tot zover is jou alles bekend.
Gerda
Je weet ook dat Theo jongste was uit een gezin met drie oudere broers en een veel oudere zus die Gerda heette. Het leeftijdsverschil tussen Theo en deze Gerda, moet ongeveer even groot geweest zijn als dat tussen jou en je jongste broertje Wim. Ik denk niet dat jij je dat ooit hebt afgevraagd of gerealiseerd.
Van Gerda heb ik na Theo’s dood een vage foto gevonden. Toch was ik blij om eindelijk een gezicht bij deze naam te zien. Een donkerblonde vrouw met een rond gezicht en een eerder grove uitstraling. Ze lijkt wel wat op je oudste dochter Carine.
Opvoedingsgesticht
Gerda stierf aan TBC, toen Theo een jaar of zestien was, rond 1950 of iets eerder. In dezelfde tijd overleed zijn vader aan longontsteking. Volgens Theo was deze Jan Vlug toen 65. Ik heb op verschillende genealogische websites en in archieven gezocht naar ‘Jan Vlug’ en ‘Gerda Vlug’, Utrecht en Rotterdam, maar zonder resultaat. Ze zijn vergeten. Theo’s moeder kon haar zoons niet aan en waarschijnlijk ook niet overweg met het verlies van haar echtgenoot en dochter, kort na elkaar. Ze werd psychiatrisch en Theo kwam in een opvoedingsgesticht terecht. Dit wist je allemaal wel en ook dat Theo’s broer zelfmoord pleegde en een vrouw en vier kinderen achterliet. Wat je ook geweten hebt, is dat het gezin Vlug na het bombardement op Rotterdam naar Utrecht werd geëvacueerd.
Harde jeugd
Delen van dit verhaal kende ik al, maar alles bij elkaar opgeteld, realiseer ik me dat Theo een keiharde jeugd heeft gehad. Zeker als je ook nog bedenkt dat hij veruit de jongste was in een gezin met drie oudere jongens. Nog op zijn sterfbed vertelde hij mij dat zijn broers hem ‘een verwend onderkruipertje’, een ‘pestjochie’ vonden dat werd voorgetrokken. Net als jij, maakte hij de oorlog in Utrecht mee. Theo vertelde dat hij in de Hongerwinter katten en ratten spietste en kolen stal. Hij was toen tien of twaalf jaar oud. Hij miste de veiligheid die jou juist wel ten deel viel in de oorlog. Ik vraag me af of je je dit allemaal gerealiseerd hebt.
Onafhankelijk
Theo was letterlijk een vechter geworden die bereid was zich te handhaven, ten koste van anderen. Dat deed hij, bijvoorbeeld door een onderneming te starten en zich onafhankelijk te maken van werkgevers. We aten en woonden er goed van in de jaren zeventig en er konden zelfs vliegvakanties vanaf voor zes personen, maar het vergoedt niets. Onafhankelijk was jij niet, eigenzinnig wel. Precies de verkeerde voor een autist die alleen maar een vrouw kon krijgen als hij haar afhankelijk van zichzelf had gemaakt. In jouw geval door je ‘dronken’, of tenminste ’tipsy’ te voeren met port om je willig te maken en je een tweede kind aan te naaien. Vruchtbaar was je zeker.
Ambachtschool
Volgens eigen zeggen doorliep Theo versneld de ambachtsschool, omdat daartegenover de belofte stond dat hij met diploma het opvoedingsgesticht mocht verlaten. Na de opleiding moet hij machinebankwerker geworden zijn bij de DEMKA in Utrecht. Theo was er altijd trots op dat hij de ambachtsschool in één jaar had afgerond.
Karakter
Hij bracht zijn Spartaanse opvoeding over op zijn kinderen. Zijn dochters erfden zijn manipulatieve karakter en een zoon zijn autisme. Je dochters erfden van jou je ‘angstige gemoed’, hypochondrie en afhankelijkheidsstoornis. Bepaald niet eenvoudig, mag ik wel zeggen, nu je er niet meer bent.
Trouwen als noodsprong
Theo had losse handjes, sloeg en dreigde makkelijk. Hij maakte zich niet geliefd, al was het ook zo dat hij uit vrije wil een verstandshuwelijk was aangegaan met jou, die buitenechtelijk zwanger was geweest van een man die Theo een groot deel van zijn leven als rivaal moet hebben gezien en bij wie hij in de schaduw stond. Theo zag jou als zijn grote liefde die hij nooit beantwoord kreeg. Voor jou was dit huwelijk een noodsprong, waarbij je jezelf en je baby materieel wilde onderbrengen. Dat is gelukt en hier ben ik nu. Zonder jou, zonder Theo, zonder Bert, zomaar zonder vader, zonder moeder.
Wat ooit was
Alles wat er altijd was, is niet meer
Mijn vader en moeder,
mijn jeugd met Manoes,
of Manuela zoals ze echt heette
en haar ouders.
Alleen hun huis staat er nog.
Dag Theo, dag Corry,
Tuur