Lieve mam,
In de tweeënhalve maand sinds je dood heb ik 100 brieven aan je geschreven. Jammer dat ik nooit zal weten of je je erin herkent. Mij heeft het geholpen mijn verdriet in toom te houden, denk ik al blijf ik huilen om wat jou is aangedaan.
Ik weet niet eens of je anders had gewild of gekund. Als je na mij geen kinderen meer had gekregen, zou je misschien veel eerder vereenzaamd zijn dan in de jaren negentig in Geldermalsen. De kans zou groot geweest zijn dat ik tot in lengte van jaren je moederskindje gebleven was en dat we typetjes van Koot en Bie waren geworden.
Intellectuele ambities
En in hoeverre zou je mee gegaan zijn in mijn intellectuele ambities? Misschien was je wel afgehaakt en zouden we uit elkaar zijn gegroeid. Ik had me in elk geval verantwoordelijk voor je gevoeld en jij voor mij, zoals je altijd hebt gedaan. We zouden elkaar vast verstikt hebben. Nu heeft je oudste dochter die rol op zich genomen en je hebt het geaccepteerd tot de dood erop volgde.
60.000 woorden
Deze brievenreeks omvat tot nu toe 60.000 woorden en in boekvorm zou dit om 250 pagina’s gaan. Dat is bijna twee keer zoveel als mijn boek over je liefde Bert: ‘De proefpotten van Si Rengo Rengo’. Sinds je dochters de helft van je as hebben verstrooid, voelt het ook een beetje als afgerond. In een paar maanden een brievenboek volschrijven en stijgen naar de eerste positie in de Google-ranking op het woord ’tekstuur’; kun je nagaan hoeveel creatieve energie jouw dood heeft losgemaakt, mam.
Nieuwe inzichten
Toch ben ik benieuwd of ik nog nieuwe inzichten opdoe als ik je brieven ga lezen en je e-mail. Was je eenzaam als onderwijzeres, op kamers in Gouda? Hoe ver ging je jongste dochter in haar verwijten aan jou? Dat van ‘Ongewenst kind’ wist ik al. De komende dagen en week volgt de eerste correctie van deze brievenreeks. Vooral het verwijderen van doublures zal niet eenvoudig zijn. De logica binnen een brief moet blijven en de samenhang tussen de brieven verbeteren, als het even kan. Voorlopig staan ze op datumvolgorde gerangschikt. Het zal nog een hele klus worden. Pas daarna ga ik je brieven en e-mail lezen.
Ik kan gelukkig nog met je bezig blijven.
Tot later,
Tuur
PS: Probeerde voor het eerst sinds je dood ‘oude’ muziek te luisteren, dus niet gestreamd vanaf internet, maar plaat- en radio-opnamen. Het lukte niet. Het is allemaal te veel verbonden met jou en de tijd dat ik nog bij je langs kon gaan of bij je huisje vandaan kwam. Ik moest alleen maar vreselijk huilen en heb het weer afgezet. De reeks begon toevallig met: ‘Onderweg’ van Abel dat over diep gevoeld liefdesverdriet, afscheid nemen en eenzaamheid gaat: precies wat ik bij jou voel en dat elke dag weer mijn tranen trekt, ook zonder Abel. Ik kon het niet, juist ook omdat het verbonden is met een andere tijd. De tijd met jou die nooit meer terugkomt. Ik ben benieuwd of ik ooit nog naar deze nummers kan luisteren. Het diepst denkbare liefdesverdriet is de beste analogie met jouw dood. Verdriet dat nog vele malen groter is dan dat om Marieken en Benno in 1996.
Deze foto is een bewerking van een piepklein fotootje. Het zal zeker 20 jaar oud zijn. Mama heeft Marieken nooit ontmoet; kende haar naam alleen van mij en wist hoe tomeloos verliefd ik op haar was. De foto leidt naar een kort filmfragment, waarbij er beweging is gebracht in de afbeelding.
Het levert het onontkoombare inzicht op dat onder de mensen komen en alsnog een liefde vinden, de enige weg is met jou dood om te leren gaan. Of zelf niet al te lang meer blijven, is ook een oplossing, maar de hand aan mijzelf slaan, doe ik niet. Stoppen met eten, zie ik wel als reële optie als ik ‘klaar’ ben. Voor mij is ook helder dat ik alleen nog wil schrijven. Niet alleen deze brievenreeks, maar ook de roman waarmee ik tot je dood bezig was, wil ik afschrijven. Of hij uitgeefwaardig wordt, weet ik niet, maar jouw dood levert veel nieuwe inzichten en zelfs een nieuwe ambitie op.