Lieve mam,
De afgelopen dagen heb ik je ontvangen e-mail gelezen tussen 31 mei van dit jaar en september 2017. Verder kon ik niet terug. De felicitaties aan je jongste zoon waren het laatste dat je verzond.
Hoewel het lezen van je verzonden mail me nog veel zwaarder lijkt, heb ik weer veel gehuild. Ik vond gelukkig ook een enkele foto waar jij op staat die aan mijn neus voorbij was gegaan als ik je mail niet gelezen had. Meest opvallend zijn de vele verwijten die je jongste dochter je maakt. Ze komen allemaal op hetzelfde neer, namelijk dat je te weinig aandacht aan haar hebt besteed en dat ze zich een levenlang stiefmoederlijk behandeld voelt.
Geen contact
Charléne is 60 geweest en heeft een volwassen zoon. Heel sneu. Jij kon het nooit goed doen. En als er weer eens een aanvaring was geweest, hadden jullie soms een half jaar of langer geen contact meer, althans niet per e-mail.
Talloze problemen
En haar verwijten waren hard: ‘dat ze altijd huilend bij je wegging’, ‘dat je eindelijk eens moest toegeven dat ze ongewenst kind was’ en ‘dat het altijd ging over de kinderen van je oudste dochter’. In alle verwijten zal wel een kern van waarheid zitten, vrees ik, en bij het laatste kan ik me van alles voorstellen. Behalve haar verwijten hadden jullie weinig gespreksstof, dus zal het al gauw over Carine en haar talloze, veelal verzonnen, problemen zijn gegaan.
Op je tenen lopen
Hoezeer je op je tenen moet hebben gelopen in het contact met haar, blijkt uit kleinigheden. Behalve aan je zus Clara met: ‘lieve zus’, begin je je mails nooit met een aanhef, behalve aan Charléne. Vooral als de correspondentie weer eens uit de hand was gelopen, en dat gebeurde zo’n twee keer per jaar, waarna ze als represaille maanden niets meer van zich liet horen. Je opende je mail aan haar dan met ‘Lieve Charléne’, waar niets op tegen is, behalve dat je dat bij ons nooit deed.
Kruiperige angst
Ik kan zelfs zien dat je bij perioden bang voor haar uitvallen moet zijn geweest. Sloot je naar je drie andere kinderen af met: ‘Veel liefs, ma’, Chaléne vielen loftuitingen te beurt als: ‘Bedankt lieve Charléne; ik ben er erg blij mee’. Er spreekt de kruiperige angst uit die je had voor je ex-man, altijd beducht voor een misstap en de volgende klap. Ik schreef al eerder dat je dochters geen slaag nodig hadden om je onder de duim te houden. Ze hadden aan verwijten en manipulatie genoeg. Nu ik je mail lees, valt me des te meer op hoe je dochters erin slaagden je angsten en schuldgevoelens uit te buiten: je schuldgevoel geen goede moeder te zijn geweest of je hypochondrische angst voor ziektes.
Verzonden e-mail
Vanaf morgen ga ik je ‘Verzonden Items’ lezen. Het lijkt me heel zwaar, omdat er veel nostalgische foto’s bij zullen zitten met ‘Veel liefs’ van jou erbij. Wat je gerust als compliment mag opvatten. is dat jij de enige in de familie was die mooie foto’s maakte.
Veel liefs,
Tuur
PS: Heb nu jouw prachtige foto van de Oude Gracht in herfstlicht als startscherm op mijn tv ingesteld en een herfstfoto van twee bootjes op de singel op mijn desktop. Beide met heel scherpe kleurcontrasten door de lichtval. Zo mooi heb je er maar een handvol gemaakt, waarschijnlijk omdat het niet altijd herfst is en insecten je specialiteit waren.