Dag lieve mam,
Het is al laat mam, en toch moet ik je iets schrijven. Erg gehuild vanavond, terwijl ik lang weinig voelde vandaag. Hoop dat ik het desperate gevoel van gemis en leegte ooit achter me kan laten en de zon weer zie schijnen. Want dat is er niet meer: ik registreer de warmte van de zon op mijn gezicht niet meer, tot voor kort een grote sensatie. Ik herinner me niet zoiets ooit eerder ervaren te hebben.
Marco Borsato zingt in één van zijn bombastische liedjes: ‘dat de zon niet langer schijnt’. Het bestaat dus echt. Maar maak je geen zorgen mam: ik leef gewoon door, want ik haal adem.
Beste vriend
Ik hoop niet dat het rouwen om jou zo lang gaat duren als om mijn beste vriend, want dan heb ik weinig tijd van leven meer. Zelfs als ik bij jou op bezoek was, voelde ik de tranen achter mijn ogen branden als Benno ter sprake kwam, ook na 25 jaar nog. Zoveel tijd heb ik niet eens meer om over je te praten, laat staan met tranen in mijn ogen.
Onvoorwaardelijke liefde
Na Benno’s dood ontmoette ik Lia die me troostte met haar onvoorwaardelijke liefde. Tot dan toe kende ik alleen die van jou. Er is ook een verschil met mijn verdriet van toen en nu. De tranen komen even heftig en onstuitbaar, maar destijds vatte ik het leven snel weer op, bijvoorbeeld door te gaan ligfietsen.
Perspectief
Ik schiep al snel weer perspectief voor mezelf, hoewel het verdriet jarenlang manifest bleef. Zonder jou is mijn wereld leeg, niets doet er nog toe. Ik kijk geen tv, luister geen muziek, en lees niet meer. Het heeft geen betekenis, zelfs niet als tijdverdrijf. Alleen je nalatenschapje ordenen en brieven aan je schrijven, doe ik nog.
Anker voor altijd
Een ander groot verschil met het sterven van Benno is dat jij er toen nog was, mijn anker voor altijd. Nu is er niets meer dan ‘Het ravijn van nooit meer’. Ik zie je uitgeteerde lichaam met je luierbroekje om, je lange zwarte T-shirt en je je bleke koppie opzij geknikt steeds voor me, machteloos en bewegingloos wachtend op het einde. Als zo vaak in je leven was je te laat en onmachtig om nog regie te nemen. Het paste niet bij je; de dood overkwam je, zoals het leven je was overkomen.
Tegenover elkaar
Je einde stond diametraal tegenover dat van je ex-man Theo, vader van je drie jongste kinderen die euthanasie had gevraagd en gekregen. Zijn einde, nog geen driekwart jaar voor het jouwe, was tekenend voor hem. Bij leven en sterven stonden jullie tegenover elkaar. Je was nooit opgewassen tegen zijn dwingelandij. Toch denk ik dat hij je gesteund zou hebben, zo hij dat gekund had. Ondanks alle onmin, is hij je op handen blijven dragen.
Opschonen
Elke dag schoon ik je laptop verder op: nog 40.000 foto’s te gaan, tweederde gehad. Er zitten, behalve heel mooie vlinders en libellen, ook veel nietszeggende kiekjes bij. En dan die lijstjes die je eromheen hebt geprutst die soms éénderde van het beeld wegnemen. Je hebt het met liefde en enthousiaste onkunde gedaan. Als alle dubbelingen eruit zijn, kunnen je andere kinderen er een kopie van krijgen op usb-stick en moeten ze maar zien wat ze ermee doen. Ik ga daarna handmatig verder opschonen, dat wil zeggen: de resterende foto’s één voor één bekijken en eventueel hernoemen. De mooiste vlinder- en vogelfoto’s ga ik gebruiken om ansichtkaarten van te maken, zoals jij dat ook voor mij deed. Een herfstbeeld van de Oude Gracht ga ik inlijsten en ophangen.
Veel liefs,
Tuur