Lieve mam,
Hoewel ik weet dat je ongeneeslijk ziek en 86 was, kan ik een half jaar na je dood nog steeds niet overweg met de leegte die je hebt achtergelaten. Ik huil iets minder, en de wanhoop is afgenomen. Het ongeloof over de stilte voor-altijd, je verlaten huisje en je sterven in de hospice zijn gebleven.
Muziek luisteren lukt nog steeds niet: het heeft geen betekenis meer. Het enige dat nog afleiding geeft, is lezen. Wat daaraan bijdraagt, is dat ik momenteel alleen Duitstalige historische romans lees. Lezen in een andere taal zorgt ervoor dat het verdriet van alledag een paar uurtjes verder weg lijkt.
Sneeuw
Je fotografeerde het zo graag: een sneeuwlandschap. Dan ging je naar de singel. Gekleed als een mummie, camera in je hand en bril op je hoofd. Het is 5 januari en er ligt zeker 10 centimeter sneeuw. Dat is in jaren niet gebeurd. De bomen buigen door en het is te glad om te fietsen. Morgen maar naar de psycholoog wandelen. ‘Het heeft wel wat, die kou’, zei je heel aandoenlijk in een stukje film op een besneeuwd strand. Het blijft ook nog de hele week duren, maar ik bleef toch al het liefst binnen om te lezen en zoveel mogelijk tijd te verslapen. Je manipulantendochter belde onverwacht. ‘Dat fotograferen ‘s-winters deed je al jaren niet meer’, zei ze. Geen wonder, je zat vijf dagen per week opgescheept met haar hond. Zelfs na je dood vult ze nog alles voor je in: wat je mocht en wat je moest, en ze maakt en passant mijn herinneringen stuk aan wat je met liefde deed.
Memento Mori
Al tientallen jaren heb ik je gele wandkleed hangen dat je ‘Gedenk te sterven’ had gedoopt. Ik heb het blijkbaar nooit goed geïnterpreteerd of bekeken en nooit echt tot me laten doordringen dat jouw dood onherroepelijk een keer zou komen. Er staan drie bomen op: een voorjaarsboom met vlinders en bloesem, een zomerboom met appels eraan en een herfstboom met verwelkte bloemen aan de voet en een vogel die de dood niet afwacht, op de vlucht naar warme streken.
Zoveel filosofisch vernuft had ik je niet toegedicht, maar toch: juist de voor altijd ontbrekende winterboom, die misschien door de bliksem is getroffen of omgewaaid en weggehaald, geeft jouw wandkleed voor altijd een diepere lading. Omdat ik nu besef dat jij die ontbrekende boom bent, die me houvast gaf en bescherming bood. Het troost me dat ik dit nog even kon schrijven mam, want hoewel het iets minder lijkt geworden, dankzij het anti-depressivum, moest ik weer erg om je huilen.
Veel liefs,
Tuur
PS: Clara blijkt primaire pancreaskanker te hebben met uitzaaiingen naar de lever. Prognose slecht. Ze eet nog maar weinig, is moe, eigenlijk net als jij in je laatste maanden. Het is goed dat je zus en zielsverwant er nog voor jou kon zijn. Nu zit de reis door het leven er ook voor haar bijna op. Palliatieve zorg ontvangen, dat is wat Clara nog wil. Daarna hoeft ze niemand meer te verliezen.
+