Lieve mam,
Nog steeds huil ik het hart uit mijn lijf als ik niet met je bezig ben en soms ook als ik wel met je bezig ben, bijvoorbeeld als ik een brief aan jou corrigeer. Uit machteloosheid die me vooral de laatste dagen bekruipt. Het schrijven helpt om niet te hoeven huilen, maar brengt je niet dichterbij,
Anderzijds voel ik soms al een beetje afstand ontstaan. Het is niet zo dat mijn herinneringen aan de hospice vervagen, al ben ik blij dat ik ze opgeschreven heb. Het ‘ravijn van nooit meer’, waarin niets meer gebeurt, wordt langzaam breder en dieper. Ik heb geen behoefte meer om je huisje te zien of er in de buurt te komen. Ik luister al voor de tweede avond op rij naar muziek zonder dat het me tegenstaat. Het lijkt erop dat ik weer een klein beetje ruimte krijg voor mezelf. Koken en lezen lukten alweer, muziek luisteren tot gisteren nog niet.
Ravijn van nooit meer
Heb nagedacht over ‘het ravijn van nooit meer’ en hoe dat werkt. Je enige liefde Bert is al zeven jaar dood en daarvoor was hij al jaren dement. Het ‘ravijn van nooit meer’ tussen hem en mij is al zo breed en diep dat ik er bijna niet meer overheen kan kijken. Bijna al mijn herinneringen aan hem zijn erin verdwenen, al leken mijn fietstochten naar zijn huis rond zijn verjaardag op 1 oktober ineens verrassend dichtbij. Je ex-echtgenoot Theo is pas driekwart jaar dood; daar heb ik het gevoel van ‘het ravijn’ niet echt. Het lijkt wel of ik zijn dood die vredig verliep, snel aanvaard heb.
Gevoel van leegte
Waarvan ik vooral doordrongen ben, is dat met jullie dood de drie mensen weg zijn die het meest van me gehouden hebben. Dat draagt bij aan het gevoel van leegte. Ik ben benieuwd of ‘het ravijn van nooit meer’ zich ook bij jou gaat openen of dat ik je bij me blijft.
Zolang ik je brieven schrijf, lukt dat. Ik heb nu ook alle stukjes film waarop jij aan het woord bent, op mijn telefoon gezet, zodat ik je altijd en overal even kan zien. Het filmpje van jou in winters Callantsoog vind ik het mooist. Je bent daar zo herkenbaar jezelf met je rode lippenstift en tegelijk eenzelvig en kwetsbaar met je gebreide mutsje in de sneeuw.
Veel liefs,
Tuur
PS: Na een paar uur muziek luisteren moet het weer uit. Ik begrijp nu dat dat komt, doordat jij mijn gedachten gaat beheersen. Muziek leidt af van jou en dat wil ik niet. Tijdens het lezen, sluip jij mijn gedachten niet zo makkelijk binnen. Bijzonder dat ik nu het mechanisme doorgrond dat lezen en schrijven enerzijds en luisteren anderzijds, een verschillende intensiteit hebben: lezen en schrijven leiden meer af. Als ik muziek luister, wring jij je er veel makkelijker tussen. Vandaar dat het de afgelopen maanden niet lukte. Het betekent ook dat er langzaam iets verandert in mijn relatie tot jouw dood. Afwachten of dat blijvend is, of dat ik nog een ’terugslag’ krijg.