Aan Clara (jongere zus van Corry)
24 mei (een maand voor mijn moeders dood en een dag na mijn eigen boekpresentatie).
Ik zie hoe je nog steeds worstelt met de dood van Ankie. Het is ook nauwelijks te aanvaarden, laat staan te begrijpen. Een psycholoog of psychiater verandert niets aan het verlies. En kinderen met kanker op de hersenstam zijn nog even kansloos als toen. Ik ga binnenkort weer eens naar een psycholoog vanwege mijn slechte slapen, een vrouw dit keer. Wie weet kom ik zover op tafel te leggen dat ik nooit uitgerouwd raak en het verzet nooit overgaat: tegen het verlies van míjn beste vriend of een relatie die uitgaat.
Troostdochter
Verlies wordt draaglijker, maar er komen steeds nieuwe wonden bij. Ik zou het mooi vinden een vervolg op je boekje ‘Hallo Anke’ te lezen, inclusief de pijn die dat oproept. Cees en de kinderen spelen daar hun eigen rol in. Dan zou je misschien je kinderen: Eefje, Claartje en Loesje kunnen interviewen. Ik zou benieuwd zijn naar het antwoord op de vraag of Loesje, als jongste kind, zich ooit een surrogaat-Anke gevoeld heeft of een troostdochter, en of de anderen zich misschien verwaarloosd hebben gevoeld. Het zal heel zwaar en confronterend zijn, maar ik zou het graag lezen, meelezen en tips geven.
Draaglijkheid van verlies
Centrale vraag zou kunnen zijn: ‘Hoe draag je het verlies van je kind in je eentje verder als je man, die er ook bij was, er niet meer is?’
Hier zou je kunnen starten met de dood van Cees in de eenzaamheid van de coronaperiode. Daarna kun je moeiteloos teruggrijpen op de eenzaamheid die je voelde bij de verwerking van de dood van Anke. Misschien heb je wel gedroomd van wie ze geworden zou zijn of dat besproken met Cees of een vriendin, omdat Cees dat niet aankon. Eindigen kun je aan het graf van Cees met een fictief gesprek of in gesprek met iemand anders daar.
Ook een optie zou zijn om een opname te verzinnen van het programma: ‘Ik mis je.’ Schrijven kan je, maar heb je de moed om je opnieuw in je ziel te laten kijken als met ‘Hallo Anke.’? Dat kun alleen jij beslissen. Het zou je leven opnieuw richting kunnen geven en houdt je scherp. Kijk hoever mijn moeder is weggezakt; ze hoeft alleen nog maar dood te gaan.
Liefs, Tuur
29 mei
Met mijn moeder is geen land meer te bezeilen. Wat ik vergat te zeggen, is dat ik de liefde wel heb leren kennen.
Onvoorwaardelijk zelfs. Mijn beste vriend was net gestorven en Lia droogde mijn tranen. We zien elkaar nog steeds, omdat de genegenheid is gebleven. Ze was niet bij de boekpresentatie, omdat haar vader net overleden was. We gaan een paar keer per jaar naar het strand, omdat Lia aan de kust woont. Ik heb altijd te doen met mensen die niet weten wat het is om geliefd en gewenst te zijn, zoals een vriend van mij die Asperger heeft of een zwaar spastische Marokkaan voor wie ik vrijwilliger was. Als ik Lia niet had ontmoet en mijn langdurige latrelatie had gemist die erna kwam, weet ik niet of ik zo laconiek single zou kunnen zijn als nu.
Ik heb ook de tegenkanten van een relatie leren kennen: de sleur, de geforceerde stilte, terwijl er gepraat had moeten worden, de eeuwige patronen, meer van hetzelfde en van al het mooie dat steeds een beetje minder mooi wordt. Je bent samen en worstelt in je eentje. Jij kent het allemaal. Ik kon daarmee niet leven.
Bij mijn moeder vervagen de goede herinneringen, doordat ze alleen nog maar huilend op de dood zit te wachten. Misschien gaan de antidepressiva nog iets doen. Aan Bert zijn ook haast al mijn goede herinneringen verdwenen, doordat ik hem zozeer heb zien lijden. (Dat ik hier spreek over de anti-depressieva voor mijn moeder, nog geen maand voor haar dood, laat zien hoezeer ik haar aftakeling onderschat heb)..
Adoptiefvader
Ik was er ook voor mijn adoptiefvader op het laatst en toen hij plotseling stopte met eten. Bert was toen net overleden en ik vond dat ik tekort was geschoten, bijvoorbeeld bij het vragen om morfine. Ik wilde een dergelijke fout niet nog eens maken en ben met Theo naar de diëtiste gegaan. Mijn verhaal ‘Fietsmaatjes’ gaat daarover, geschreven onder begeleiding van Liesbeth Mende die ook bij de boekpresentatie was. Theo was net overleden. Ik heb hem nooit veel kwalijk genomen. Theo was goed voor mij met al zijn tekortkomingen. Corry hinng wel levenslang de vermoorde onschuld uit, maar speelde haar eigen rol in dat huwelijk. Het schuldeloze slachtofferschap, zonder ooit verantwoordelijkheid te nemen, hebben Charléne en Carine van haar afgekeken. Vooral Charléne heeft altijd ‘foute’ mannen. Zo hoopte ze in de achting van Corry te stijgen, volgens mij, en het schept een band van herkenning. Jij schijnt Charléne vrij recent nog over de vloer te hebben gehad, dus dan zal je dit bekend voorkomen.
Vormende liefde
Hard misschien, maar ik ben over Corry niet veel milder dan over Theo. De vraag is of zij ooit de liefde heeft ontvangen die mij heeft gevormd en gesterkt. Dat vind ik wel verdrietig, want ik denk dat het antwoord ‘nee’ is. Ook zij heeft zichzelf niet gemaakt en had beter verdiend.
Clara:
Absoluut, Corry verdiende meer geluk in haar leven. Helaas had ze dat niet, door eigenwijzigheid, verkeerde keuzes, niet luisterend naar goede raad, omdat ze altijd zei: ‘Ik doe wat ik wil.’ Ik hou heel veel van mijn zus, maar ook naar mij luisterde ze nooit, hoe ik ook mijn best deed om haar inzicht te geven. Net als jij voel ik me machteloos; ik kan niets voor haar doen om haar te helpen. Je dringt niet tot haar door.
Charléne heb ik niet over de vloer gehad, wel appte ze me veel, maar het komt altijd op hetzelfde neer: ‘Ik ben afgewezen door mijn moeder, ik ben zo zielig’, en op een gegeven moment heb ik er niet meer op gereageerd. Ze wil nu een afspraak regelen voor de rugproblemen van Corry, bij een pijnpolikliniek, misschien een korset, maar ik vraag me dan af of Corry dat dan gaat dragen. We zullen het afwachten.
Liefs van mij.
13 juni (een week voordat mijn moeder het hospice inging):
Dag Clara
Als mijn moeder er straks niet meer zal zijn, ben ik de laatste die me als baby kende. Een bijzondere gedachte, want Bert en Theo zijn er ook niet meer. Corry zou terminaal zijn, wat mij het gevoel geeft dat de operatie van vorig jaar beter achterwege had kunnen blijven. Ze lijkt in een delier geraakt, waar ze nooit meer uit is gekomen. Je hebt vast wel begrepen dat ik de laatste weken verstek heb laten gaan. Dat heeft niets met mijn moeder te maken, maar alles met het tuig dat mij, Corry en elkaar levenslang verwijten maakt, omdat ik als enige liefdesbaby ben. Is het mijn schuld dat ik daardoor, als spastisch kind, extra aandacht kreeg die ten koste is gegaan van Robert en Charléne? Als rasmanipulant eist Carine haar aandeel van de aandacht wel op. Tot de dag van vandaag.
Ik hoop dat ik bij mijn moeders uitvaart me mag aansluiten bij jou en je kinderen.
As. zondag ga ik proberen weer bij Corry langs te gaan, voor het eerst in weken. Hoop voor haar dat haar lijden niet lang meer hoeft te duren.
Tuur
22 juni
Ik zie het zo dat Carine en Charléne Corry een half leven lang hebben laten boeten voor alles wat ze fout en niet fout heeft gedaan, Charléne met verwijten en Corina door Corry te manipuleren. Robert heeft daaraan gelukkig nooit meegedaan, maar hij richt zijn verwijten op mj. Corry wist dit heel goed en heeft weleens verzucht: ‘Ik wou dat ik alleen maar zonen had gehad.’ Tijdens de uitvaart ga ik er ook iets over zeggen, verpakt in het Bijbelse Salomonsoordeel.
Over mijn moeder ga ik alleen maar lieve dingen zeggen, maar in mijn optiek hebben de meiden welbewust gestreden om Corry, ten koste van Corry. Dat wil ik elk geval aanstippen, tenzij het me niet gegund wordt. Daar kan ik ook mee leven, want de liefde voor mijn moeder verandert daardoor niet. Ik hoef me alleen te verantwoorden voor mijn woorden, zij voor wat ze Corry hebben aangedaan. Ik wil het je best laten lezen. Zachtere formuleringen zijn welkom, al heb ik al lang afscheid van mijn halfjes genomen toen Bert stierf.
Clara, 23 juni
Ik weet dat het je moeder veel verdriet deed dat jullie, haar kinderen, niet zo hecht waren met elkaar. Dat is ook niet altijd nodig; verschillen mogen er zijn, zeker in een samengesteld gezin. Toen jullie klein waren, konden jullie het prima met elkaar vinden. Maar daarna, heeft het beschadigingen veroorzaakt aan jullie allen en dit is nu het resultaat. Verwijten over en weer en nu er een crisis is ontstaan door ziekte en sterven van Corry, zoekt dat zich een uitweg en drijft het jullie nog meer uiteen, terwijl het jullie juist nu dichter bij elkaar zou moeten brengen, omdat jullie elkaars steun hard nodig zullen hebben. Ik hoop dat jullie hier een weg in kunnen vinden. Er zal nog veel geregeld moeten worden en dat zullen jullie samen moeten doen. Daarna kunnen jullie weer je eigen weg gaan. Dat zal zwaar genoeg zijn. Ik wens jullie veel wijsheid, kracht en sterkte,
Clara
29 juni
Vandaag ging het wel, pas één keertje gehuild. En jij? Was nog naar haar huisje gewandeld. Een paar schaaltjes meegenomen die in de kast stonden die ik als kind gemaakt heb. Heeft Corry 55 jaar voor me bewaard. Onwerkelijk, maar ik ga ze af en toe gebruiken. Dat heeft zij nooit gedaan.
Nu besef ik pas goed waarom ik net zo’n eigenheimer ben als zij. Mensen ergeren me kapot, ook mijn eigen vrienden, enkelen niet te na gesproken.
De een vraagt: ‘Hoe gaat het?’, terwijl hij weet dat mijn moeder net drie dagen dood is. De ander: ‘Het leven gaat door.’ Tot nu toe was er slechts één vriendin die de botte stompzinnigheid ontsteeg. Ze zijn geestelijk nog te lui om zelfs maar compassie te veinzen. En dan spreek ik over mensen die ik soms al meer dan 40 jaar ken, een sociaal beroep hebben en behoorlijk zijn opgeleid. Degenen die zich uitputten in dooddoeners en goedbedoelde adviezen, zijn trouwens meestal mannen, terwijl het enige wat ik wil is dat ze even luisteren. Kunnen ze blijkbaar slecht.
Clara 1 juli
Op Zondag heb ik voor het eerst gehuild. Het voelde alsof ik een heftige jetlag had; alles voelde bizar en onwerkelijk. Ben uitgeput en als Loesje vroeg hoe het met me gesteld was, zei ik dat het helemaal niet ging. Het is allemaal niet te bevatten en lijkt wel een nachtmerrie. Tot morgen, sterkte en liefs
22 juli
Lieve Clara,
Dankzij Corry heb ik weer nauw contact met een oude vriend en na 15 jaar ook weer met de bovenbuurvrouw die me zag huilen. Ik schrijf Corry elke dag een brief. Dat troost een beetje, maar ik vind het zo verschrikkelijk om te zien hoe haar huisje ontmanteld raakt.
Gepast gebruik
Waar ik nog het meest verdriet om heb, is dat ik haar niet heb kunnen beschermen tegen het levenslange gemanipuleer; eerst onder het geweld van Theo en daarna, onder gepast gebruik van Corry’s schuldgevoel over wat ze allemaal wel en niet fout heeft gedaan in het leven, door haar eigen kroost. Zelfs de dood is haar overkomen, terwijl ze een euthanasieverklaring had en lid was van de NVVE. Hoe kan het dat ze zo zelden regie over het leven nam? Zelfs mooiprater Bert kon haar, getrouwd en wel, zes jaar aan het lijntje houden voordat ik kwam. Jij bent de enige die nog antwoorden zou kunnen hebben.
Veel liefs, Tuur (met “Veel liefs” sloot Corry haar mails af)
24 juli
Clara
Lieve Tuur, Corry was goedgelovig en kon soms heel naïef zijn. Mijn vader wilde dat ze naar de kweekschool ging. Volgens mij stond ze daar niet echt achter, maar durfde ze er niet tegenin te gaan, braaf zoals ze kon zijn, dus ging ze maar. Heel anders dan ik, de rebel van de familie. Ik denk dat Corry in bepaald opzicht te lief was, een zachtaardig mens. Niet opgewassen tegen dominante karakters. Dat is alles wat ik erop kan antwoorden. Ik heb er verdriet van dat ze nu onbereikbaar voor ons is. Maar ze is nu voor altijd veilig.
Veel liefs van mij.
24 juli
Niemand kwam haar meer pijn doen of manipuleren. Maar hier gaat het lustig verder en Corry is er niet meer als bliksemafleider. Ik kan nog steeds nauwelijks geloven dat ze er niet meer is
Zolang ik Corry schrijf, lijkt ze nog niet zo ver weg. Heb ook al drie dagen niet gehuild, maar lezen, muziek luisteren of tv-kijken lukt niet meer. Alleen met jaar nalatenschap bezig zijn, haar foto’s en haar laptop opschonen lukt nog.
Liefs,
Tuur