Lieve mam,
Tenzij je je gang kon gaan, was er volgens mij geen land met je te bezeilen. ‘Een groot kind gebleven’, noemen je dochters dat. Altijd tegendraads, zelden voor rede vatbaar. Ik leerde snel af je tegen te spreken: je gaf toch nooit iets toe. Spelfouten maakte je niet als onderwijzeres, maar misschien was je toch niet intelligent genoeg om het anders te doen.
Je was precies de verkeerde voor je autistische echtgenoot die zijn koffie op tijd wilde, het eten om zes uur en seks als hij daarop meende recht te hebben. Net dat wat je hem niet kon of wilde geven. Je werkte als een rode lap op een stier, ook al bleef Theo je levenslang op handen dragen. Het heeft je nooit alimentatie opgeleverd, hoewel hij dat best kon missen.
Scheiden
Gingen we op vakantie, dan ging je de paspoorten zoeken als iedereen al bepakt en bezakt in de auto zat. Kaartlezen kon je niet en je leerde het ook niet, hoewel het van je gevraagd werd. Is Gent dezelfde plaats als Gand in België? Je wist het niet. Theo werd gek Van jou; je kreeg klappen en sloeg op de vlucht, geholpen door je dochter en kwam weer thuis. Totdat je ging scheiden.
Schatplichtig
Je dochter is er in geslaagd je de rest van je leven schatplichtig te houden, totdat ze de laatste vijf jaar pal achter je kwam wonen en je huisje stilzwijgend overnam. Ze at van je AOW, maakte je wijs dat je haar honden de hele week over de vloer, gezellig vond en belde als enige niet aan, maar gebruikte haar sleutel om in en uit te gaan. Uiteindelijk nam ze de ruimte in van ons allemaal.
In de tang
Wat mij betreft, mocht ze je hebben in het laatste jaar van je leven. Erg lang zou ze er niet meer van kunnen genieten. En ze had geen geweld nodig om de eigenzinnige chaoot die je was in de tang te houden. Mijn halfzus Carine is veel gewiekster dan Theo ooit was. Ik vraag me zelfs af of haar eigen kinderen het doorhebben, zo slinks zijn haar manipuleertruuks.
Schuldeloze slachtoffers
Jij en je dochters waren altijd de schuldeloze slachtoffers. Van foute echtgenoten, dito vriendjes en vooral van elkaar. Dat schept een band: een band in goed en slecht; een sterke band waar ik als zoon in het laatste jaar van je leven niet meer tussen kwam. Ik wilde een tweedehands traplift voor je monteren: te duur; een nieuwe via de WMO wees je af. Ik maakte een afspraak voor een thuiszorgindicatie die je afbelde. Ik voelde me in de laatste maanden van je leven weggepest door je dochter. Ik was op de valreep niet meer opgewassen tegen je drie andere kinderen: een dief, een verrader en een rasmanipulant.
Ik heb je daardoor links laten liggen, toen je me het meest nodig had, al betwijfel ik of ik meer had kunnen doen dan gemis wegnemen.
Pas twee dagen voor je dood zag je in dat je ging sterven, te laat om nog afscheid te nemen.
Tot later, mam.
Tuur
PS: Met Lia naar het strand geweest. Normaal belde ik meestal even hoe het is geweest, en volgens mij heb ik zelfs al eens geschreven over hoe het voelt om van ver onderweg te gaan naar Utrecht dat leeg is zonder jou. Zelfs dat idee went al en maakt me niet meteen meer aan het huilen, zoals in het begin. Zou je dood al wennen na vijf weken? Wel blijft de onbedwingbare behoefte om je vast te houden door je te schrijven. Het is nu pas kwart over acht ’s avonds, zeker een uur vroeger dan anders en ik ben toch al op de thuisreis. Ondanks de recente dood van Lia’s vader en van jou, waren we al uitgepraat. Ze zei een alcoholprobleem te hebben en de club van anonieme alcoholisten ziet ze als een soort vriendenclub die ze AA noemt. De AA is een lotgenotengroep die middels een 12-puntenplan werkt aan het oplossen van veeldrinken, begrijp ik. Spiritueel angehaucht was Lia altijd al, maar sinds een jaar ook in de Here. Komt in een evangelische kerk en draagt een kruisje om haar hals. Heeft ze na een heel leven zoeken eindelijk het licht gezien.
Vooralsnog dan toch. Het maakt de gesprekken niet makkelijker, maar wel korter. Ze is tegen abortus en tegen euthanasie. Dat kan, maar wat moet ik daarop zeggen om de lieve vrede te bewaren? Niets dus. Onnavolgbaarheid kan ook te ver gaan. De volgende stranddag is gelukkig pas over een klein jaar, vermoed ik. Dan kan de wereld er heel anders uitzien, maar nog steeds zonder jou. Het was fijn je te schrijven in de schommelende intercity, mam, je zou met verbazing en geduld naar me geluisterd hebben.
Veel liefs,
Tuur